Douane-informatiesysteem (DIS)
Het douane-informatiesysteem (DIS, of CIS (Customs Information System) in het Engels)) centraliseert douane-informatie om inbreuken op de douane- of landbouwvoorschriften te voorkomen, te onderzoeken en te vervolgen.
Het DIS is een informaticasysteem dat de douane-informatie centraliseert en bedoeld is als hulpmiddel om inbreuken op de douane- of landbouwwetgeving te voorkomen, te onderzoeken en te vervolgen.
FIDE (Referentiebestand van onderzoeksdossiers op douanegebied) is een Europese index en maakt deel uit van het DIS. In dit bestand worden onderzoeksdossiers verzameld met betrekking tot personen en bedrijven die verdacht werden van of schuldig zijn bevonden aan strafbare feiten. Bij het invoeren van een getailleerd verzoek, verstrekt FIDE informatie over:
- de naam en het adres van de onderzoekende autoriteit, en
- het nummer van het onderzoeksdossier van die autoriteit, in de gevallen waarin informatie beschikbaar is in dossiers van lopende of afgesloten onderzoeken tegen natuurlijke of rechtspersonen ("hits").
Vervolgens kan het bureau dat het verzoek heeft ingediend, besluiten om wederzijdse bijstand te vragen of spontaan informatie te verstrekken.
DIS en FIDE worden geregeld door een tweeledige rechtsgrondslag:
- Verordening (EG) nr. 515/97 van de Raad van 13 maart 1997 betreffende de wederzijdse bijstand tussen de administratieve autoriteiten van de lidstaten en de samenwerking tussen deze autoriteiten en de Commissie met het oog op de juiste toepassing van de douane- en landbouwvoorschriften (hierna "Verordening (EG) nr. 515/97"), zoals laatst gewijzigd bij Verordening (EU) 2021/785 van 29 april 2021, en
- Besluit 2009/917/JBZ van de Raad van 30 november 2009 inzake het gebruik van informatica op douanegebied (hierna "Besluit 2009/917/JBZ"), zoals laatst gewijzigd bij Verordening (EU) 2024/868 van 13 maart 2024.
Het DIS bestaat uit een centrale databank die toegankelijk is via terminals in elke lidstaat.
De gegevens die in het DIS worden ingevoerd, hebben betrekking op goederen, vervoermiddelen, bedrijven en personen die met strafbare feiten in verband worden gebracht. Zij hebben ook betrekking op de evolutie van de fraude, de beschikbare vaardigheden, de in beslag genomen of verbeurd verklaarde goederen en de vasthouding, inbeslagneming of verbeurdverklaring van contanten.
De persoonsgegevens die in het DIS mogen worden verwerkt, worden opgesomd in artikel 25, lid 2, van Verordening (EG) nr. 515/97 en artikel 4, lid 2, van Besluit 2009/917/JBZ en mogen alleen de volgende gegevens bevatten:
- de naam, de meisjesnaam, voornamen en roepnaam;
- de geboortedatum-geboorteplaats;
- de nationaliteit;
- het geslacht;
- het nummer, de plaats en de datum van afgifte van de identiteitsdocumenten (paspoorten, identiteitskaarten, rijbewijzen);
- het adres;
- alle bijzondere objectieve en permanente fysieke kenmerken;
- de reden voor het opnemen van de gegevens;
- de voorgestelde actie;
- een waarschuwingscode die aangeeft of de persoon ooit gewapend of gewelddadig is geweest dan wel ooit een vluchtpoging heeft gedaan;
- het registratienummer van het vervoermiddel.
In geen geval worden persoonsgegevens opgenomen waaruit de raciale of etnische afkomst blijken, de politieke opvattingen, de godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging, het lidmaatschap van een vakvereniging of gegevens die de gezondheid of het seksuele leven van een persoon betreffen.
Om de controle van het DIS te coördineren, komen vertegenwoordigers van de nationale gegevensbeschermingsautoriteiten en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS), gewoonlijk eenmaal per jaar bijeen in de Customs Information System Supervision Coordination Group (CIS SCG), onmiddellijk na het Gemeenschappelijk controleorgaan Douane ("GCO Douane"). De daarin vertegenwoordigde nationale autoriteiten zijn deze van de 27 lidstaten van de EU. De groep wordt momenteel voorgezeten door de Poolse gegevensbeschermingsautoriteit. Om een goede samenwerking met het GCO Douane te bevorderen, wordt de voorzitter van het GCO gewoonlijk verkozen tot voorzitter van de DIS controlecoördinatiegroep, zoals momenteel het geval is.
In België is het recht op toegang tot de gegevens die in het DIS worden verwerkt onrechtstreeks. Deze wordt door tussenkomst van de Gegevensbeschermingsautoriteit uitgevoerd.
De betrokkene moet een gedateerd en ondertekend schriftelijk verzoek indienen, dat per gewone post of per e-mail wordt gestuurd naar:
Naam: Gegevensbeschermingsautoriteit
Adres: Drukpersstraat 35, 1000 Brussel
Contactgegevens: contact@apd-gba.be
De procedure is gratis. Het verzoek kan worden ingediend in een van de drie landstalen. Het is ook mogelijk om in het Engels te communiceren met de Gegevensbeschermingsautoriteit.
Na haar controle deelt de Gegevensbeschermingsautoriteit in beginsel alleen aan de betrokkene mee dat de nodige verificaties zijn verricht.